Landelijk kennisnetwerk van houders van boerderijdieren

Fokkerij

Iedereen heeft wel eens gehoord van de wetten van Mendel. We hebben allemaal wel eens iets geleerd over chromosomen en genen. Maar wat is de huidige stand van de wetenschap in de genetica en hoe kunnen we die kennis toepassen in de praktijk?
Levende Have publiceerde in 2010 en 2011 een reeks artikelen over fokkerij en erfelijkheid. Opdat houders van dieren meer bewuste keuzes kunnen maken en op die manier bijdragen aan genetische diversiteit, dierenwelzijn en diergezondheid. De artikelen zijn gebundeld in dit dossier.

Fokkerij is…
Fokkerij is het verbeteren van de erfelijke aanleg van de dieren in de volgende generatie door de beste dieren uit de huidige generatie te gebruiken als ouderdieren. Wanneer je dat generaties lang systematisch doet, beantwoorden de nakomelingen steeds meer aan jouw doel. Maar in de fokkerij kom je aangename en onaangename verrassingen tegen, omdat bij het doorgeven van de erfelijke aanleg naast een aantal wetmatigheden ook het toeval een rol speelt.


Aan de serie en dit dossier werkten mee: Kor Oldenbroek (Centrum Genetische Bronnen Nederland), Hinke Fiona Cnossen (Stichting Zeldzame Huisdierrassen), Peter Derks (Federatie Verenigingen Dwerggeitenhouders) en Nico Steintjes (stamboek Holland Dexter).

Nieuws over Fokkerij

02 januari 2019 - 10:59

CGN waarschuwt voor toename inteelt bij…

Het Centrum voor Genetische Bronnen (CGN) waarschuwt voor een te sterke toename van inteelt onder Nederlandse trekpaarden. Onderzoek heeft uitgewezen dat de inteelt met 1,3% per generatie toeneemt, terwijl dat niet meer dan 0,5% zou mogen zijn. Er worden steeds minder trekpaarden geboren, het aantal trekpaarden dat wordt ingezet voor de fokkerij…
13 november 2018 - 15:54

Einddatum voor couperen staarten bij drie…

Houders van Suffolk, Hampshire Down en Clun Forest schapen mogen nog tot 1 januari 2028 de staarten van deze dieren couperen. Dat is door het ministerie van Landbouw bekend gemaakt.
23 oktober 2018 - 09:54

Stamboeken moeten beschikken over goedgekeurd…

Stamboeken moeten met ingang van 1 november beschikken over minimaal 1 fokprogramma. Dit is het gevolg van de nieuwe Europese fokkerijverordening.  Door de regels voor stamboek Europees gelijk te trekken is er tussen de landen handel mogelijk in fokdieren. De eis van het fokprogramma is nieuw ten opzichte van de oude regelgeving. De Rijksdienst…
03 oktober 2018 - 17:18

Gelders paard: minister Schouten zegt iets…

Of het Klassiek Gelderlander Paard een eigen erkenning als stamboek krijgt, is meer dan ooit in nevelen gehuld. Het landbouwministerie heeft de initiatiefnemers (het Klassiek Paarden Stamboek KPST) per brief laten weten dat ze het wel kunnen vergeten, maar vandaag liet minister Schouten in de kamer nog mogelijkheden open.

Artikelen over Fokkerij

17 december 2015 - 13:51

Leerboek fokkerij en genetica

Het Leerboek Fokkerij en Genetica van Kor Oldenbroek en Liesbeth van der Waaij is online beschikbaar. Het boek is bestemd voor het hoge agrarisch onderwijs, maar bevat zeer veel informatie die zeker ook voor fokkers interessant is.
17 augustus 2015 - 15:19

Uur van de waarheid voor de Nederlandse landgeit

Voor de Nederlandse landgeit is het uur van de waarheid aangebroken. Fenotypisch past het type zoals we dat nu kennen bij het plaatje van vroeger en komt de geit overeen met de Noordwest Europese landrassen. Maar genotypisch is de geit een geval apart.
Edsko Takens en zijn combikip
10 november 2014 - 14:53

Een combikip zonder subsidie

Edsko Takens fokte een combikip: innovatie in de achtertuin. Zij kruisingen zijn goede leggers en leveren een prima bout. Zouden ze geschikt zijn voor de industrie? ‘’Als uitgangspositie is deze combikip zeker bruikbaar.’’
27 mei 2011 - 16:47

Fokwaardeschatting: wat geeft een dier door aan…

Fokkers hebben altijd al willen weten of hun dieren goed nageslacht opleveren. Tegenwoordig kunnen ze dat vrij nauwkeurig bepalen. Dat noemen we fokwaardeschatting.
27 mei 2011 - 16:37

Stuurmanskunst bij de voorplanting

Fokkerij kan niet zonder voortplanting; voortplanting kan niet zonder stuurmanskunst. Het moment waarop de mannelijke en vrouwelijke dieren bij elkaar worden gebracht, luistert nogal nauw.
27 mei 2011 - 16:25

Fokken doe je samen

Fokkers bepalen zelf welke moederdieren nakomelingen mogen krijgen en wie de vader wordt. Maar het voortbestaan van een ras hangt af van samenwerking tussen fokkers en de afspraken die ze met elkaar maken.
17 mei 2011 - 22:00

Inteelt als kans en risico

Door inteelt toe te passen kun je uiteindelijk een fokzuiver dier creeeren. Maar je moet wel weten wat je doet. Via inteelt geef je niet alleen goede eigenschappen door, het kan ook leiden tot een afname van gezondheid en vruchtbaarheid.
17 mei 2011 - 21:37

Fokken met kippen gaat sneller dan met schapen…

Geduld is een schone zaak, ook in de fokkerij. Vasthoudendheid is minstens even belangrijk, voor wie een bepaald fokdoel nastreeft. De snelheid waarmee resultaten kunnen worden geboekt, is afhankelijk van veel factoren.
17 mei 2011 - 21:29

Fenotype = genotype + milieu

Elk dier is het ‘’resultaat’’ van erfelijke factoren en de omgeving waarin het verkeert. Sommige kenmerken, zoals haarkleur en aftekening, worden voor een groot deel door de genen bepaald, andere kenmerken worden sterk door het milieu beïnvloed.
17 mei 2011 - 21:20

Verbeteren erfelijke aanleg heeft tijd nodig

Het verbeteren van de erfelijke aanleg met kunstmatige selectie vraagt bij de meeste diersoorten de nodige tijd. Fokkers moeten van te voren goed nadenken over het fokdoel: een nauwkeurige omschrijving van de kenmerken waarvoor de erfelijke aanleg verbeterd moet worden.
17 mei 2011 - 21:04

Fokkerij: rekening houden met wetten en toeval

Erfelijke aanleg en milieu bepalen samen het fenotype en ook het resultaat van fokkerij. Dat kan voor iedere eigenschap in verschillende mate het geval zijn.