Landelijk kennisnetwerk van houders van boerderijdieren

Positieflijst

Over de positieflijst of huisdierenlijst is jarenlang gesteggeld. Bij de totstandkoming van een lijst - tegenwoordig heeft men het over een huis- en hobbydierenlijst - waren aanvankelijk talrijke partijen betrokken. ''Polderen'' bleek echter niet effectief in dit geval. Over het houden van dieren lopen de meningen sterk uiteen en de wetenschap bood lange tijd onvoldoende houvast om tot een verantwoorde lijst te komen. Ook emoties speelden een rol. Een positieflijst wordt door menigeen beschouwd als een inbreuk op de vrijheid van particulieren om hun eigen keuzes te maken. Bovendien gaat het bij het opstellen van een positieflijst niet alleen om het garanderen van dierenwelzijn, maar ook om het tegengaan van illegale handel. Kortom, een ingewikkelde mix van doelstellingen, opvattingen en belangen, waarbij een gebrek aan gezaghebbende kennis het wantrouwen in de kaart speelde.

Uiteindelijk is er in 2015 een positieflijst gepubliceerd, maar twee jaar later is na een gerechtelijke uitspraak besloten dat alles over moest. Na het opstellen van nieuwe beoordelingsmethode en toetsingskader (zie bijlage)  moest er een beoordelingscommissie Huis- en Hobbydieren (BHH) de in Nederland gehouden zoogdiersoorten beoordelen. In totaal gaat het om een beoordeling van 260 soorten.
Op basis van deze risicobeoordeling, zo maakte minister Schouten bekend, besluiten welke diersoorten in Nederland mogen worden gehouden. Daarbij wilde zij eveneens duidelijkheid geven of er mogelijkheden komen voor specialistische houders om diersoorten die niet op de positieflijst komen onder voorwaarden te kunnen houden, zo schreef ze op 12 november 2018 aan de Tweede Kamer.

In 2021 verwacht
In september 2019 is er een Advies toetsingskader positieflijst zoogdieren gepubliceerd. De verwachting is dat de positieflijst begin 2021 verschijnt. De lijst wordt opgesteld door en onafhankelijke beoordelingscommissie en zal eerst een internetconsultatie ondergaan voordat deze definitief wordt vastgesteld. Op de nieuwe positieflijst of huisdierenlijst (RVO spreekt nu over een huis- en hobbydierenlijst) komen eerst alleen nog zoogdieren te staan die wettelijk gehouden mogen worden. Later zijn de vogelsoorten, reptielen en amfibieën aan de beurt.

Het ministerie van LNV heeft inmiddels de grootoorspringmuis op de huis- en hobbydierenlijst (ook wel positieflijst genoemd) geplaatst. Ook de Afrikaanse dwergmuis en Wagners gerbil zijn op de lijst gezet. Het zijn de eerste zoogdiersoorten die aan een beoordeling zijn onderworpen volgens een nieuwe systematiek. Over alle overige zoogdiersoorten komt pas later dit jaar duidelijkheid. Een onafhankelijke commissie moet in totaal 260 soorten beoordelen.

Andibel
De stichting Platform Verantwoord Huisdierenbezit verwacht niet dat de beoordelingssystematiek houdbaar is. ''De voorgestelde systematiek voldoet niet aan de eisen die het Verdrag inzake de Werking van de Europese Unie en het Hof van Justitie stellen aan een positieflijst'', aldus de stichting PVH, die daarmee doelt op het zogeheten Andibel-arrest.
De stichting is eerder door het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) in het gelijk gesteld. De stichting had naar het oordeel van het CBb terecht bezwaar gemaakt tegen het besluit van het ministerie van LNV om de mazama, en de muntjak niet op de positieflijst te plaatsen. Volgens de jurist Kistenkas heeft het CBb echter een grote fout gemaakt door het zogeheten voorzorgbeginsel niet toe te passen. Als er niet genoeg wetenschappelijke kennis is over de gevolgen van het houden van bepaalde diersoorten, dan mag volgens Kistenkas toelating tot de lijst worden geweigerd.*)

Totdat er een nieuwe positief- of huisdierenlijst is geldt de Regeling houders van dieren (Wet dieren) waarin een huisdierenlijst (positieflijst) (pdf) is opgenomen. Op dit moment zijn er vanuit de huisdierenlijst geen beperkingen om dieren te houden, aldus RVO.nl.

Afwegingsmodel
Behalve de vraag of het technisch mogelijk is een bepaalde diersoort te houden en in hoeverre het welzijn wordt aangetast, komt er ook steeds meer aandacht voor de ethische kant van dit vraagstuk. Daarbij speelt een toenemende aandacht voor de intrinsieke waarde van het dier een rol. Het Ethiek Instituut van de Universiteit van Utrecht heeft een project Rechtvaardiging voor het houden van dieren opgezet. Dit project heeft geresulteerd in een afwegingsmodel waarmee dierhouders en hun organisaties de discussie over het al dan niet houden van bepaalde diersoorten in goede banen kunnen leiden.

*) https://www.njb.nl/blogs/cbb-slaat-de-plank-volledig-mis-dierenbescherming-vs-vrij-verkeer/

Bezoek ook onze Boekenpagina, klik hier