Landelijk kennisnetwerk van houders van boerderijdieren

Waarom wordt er niet gevaccineerd tegen vogelgriep?

Ingediend door jinke op 12 januari 2019 - 10:05
Kip wordt ingeent tegen vogelgriep

Er zijn tot dusver nog geen nieuwe meldingen van vogelgriep. De laatste melding dateert van enkele weken geleden en betrof een geïsoleerd geval van een fokkerij van watervogels in het Drentse Veeningen. Daarbij ging het om een niet gevaarlijke variant.  

Toch is de dreiging van een uitbraak altijd aanwezig. Velen vragen zich af: waarom wordt er niet gevaccineerd tegen vogelgriep? In het Tijdschrift voor Diergeneeskunde geven Jeroen Kortekaas en Riks Maas van Wageningen Bioveterinary Research antwoord op die vraag. Vaccineren is mogelijk, zeggen ze. Er zijn zogeheten geïnactiveerde vaccins voor het H7- en het H5-subtype. Deze vaccins zijn echter beperkt inzetbaar.

Met 97 miljoen kippen is noodvaccinatie onbegonnen werk
Kortekaas en Maas leggen uit hoe dat komt. Het heeft te maken met de enorme aantallen kippen die in Nederland commercieel worden gehouden (97 miljoen), waardoor noodvaccinatie bij een uitbraak onbegonnen werk is. Met het geïnactiveerde vaccin moet namelijk iedere kip afzonderlijk twee keer worden gevaccineerd. ''Dat is in korte tijd niet haalbaar'', aldus Kortekaas en Maas. Bovendien: als het vaccineren zo lang duurt, kan het virus zich sneller verspreiden dan de dieren bescherming opbouwen. Dat duurt 1 tot 2 weken.

En dan is er nog de vraag of de beschikbare vaccins wel bescherming bieden tegen het dan heersende type virus.  ''Als het virus in het vaccin afwijkt van het uitbraakvirus, bestaat de kans dat het vaccin niet optimaal werkt. Dan worden enkel de klinische symptomen verminderd en niet de virusvermeerdering in de dieren, waardoor het virus ongemerkt in de populatie kan blijven spreiden en het lastig wordt een uitbraak tijdig te detecteren'', aldus de twee onderzoekers. 

Iets kopen bij bol.com? Klik hier en steun met je aankoop Levende Have

Desondanks zou het volgens Maas en Kortekaas zinvol zijn de kippen in pluimvee-dichte gebieden in Nederland alvast te vaccineren als er een uitbraak in een ander Europees land is. Maar pluimveehouders terughoudend zijn met vaccinatie, weten ze. “Ze zijn bang dat ze de producten van hun gevaccineerde dieren niet meer kunnen exporteren.” De Nederlandse pluimvee-industrie is sterk afhankelijk van de export.  Afnemers in Europese landen, waaronder ook Duitsland, willen de garantie dat de producten niet afkomstig zijn van gevaccineerde dieren. Ze vrezen dat er, ondanks vaccinatie, toch onopgemerkt virussen aanwezig zijn in geïmporteerde dieren of de producten.

Ontwikkeling nieuwe vaccins
Zo blijkt het antwoord op de vraag - waarom wordt er niet gevaccineerd tegen vogelgriep? - sterk afhankelijk van de commerciële belangen van de pluimvee-industrie in Nederland. Ook de hobbymatige houders kunnen daar niet omheen. De vaccinproducenten zullen niet voor een kleine groep houders een vaccin op de plank houden. Om voorraden op te bouwen is vraag nodig en moet het gaan om grote aantallen kippen.
Toch zitten Maas en Kortekaas niet stil. Ze werken aan nieuwe vaccins die tegemoet komen aan de bezwaren tegen de huidige vaccins. Niet in de laatste plaats vanwege het risico dat bepaalde vogelgriepvirussen ook mensen doden. Zo is er de mogelijkheid dat vogelgriepvaccins meeliften op het vaccin tegen New Castle Disease, maar er wordt ook gekeken naar synthetische vaccins.  Dan komt er geen levend virus meer aan te pas. “Het voordeel is dat deze vaccins heel veilig zijn en dat je ze snel kunt maken en opschalen”, zegt Kortekaas. “Daar staat tegenover dat de productie erg duur is en dat ze op dit moment nog niet geschikt zijn voor massa-applicatie.” 

Redactie Levende Have/Bron: Tijdschrift voor diergeneeskunde ''Nieuwe vogelgriepvaccins in opkomst''

Dossier