Landelijk kennisnetwerk van houders van boerderijdieren

Invloed van ontwormingsmiddelen op het milieu

Ingediend door jinke op 14 november 2010 - 17:44

Avermectines, vooral ivermectine, hebben na de uitscheiding in de mest een schadelijke werking op de mestfauna. Het merendeel van de ivemectine is binnen een week na toediening uitgescheiden. Bij gebruik van drenches voor schapen en pour-on’s voor runderen zijn de hoeveelheid uitgescheiden schadelijke stoffen korter in de mest aanwezig dan bij andere toedieningsvormen. Bovendien breken de avermectines traag af en blijven ze langere tijd een schadelijke werking houden. Ivermectine kan maanden in de mest aanwezig blijven.

Gedurende die tijd behoudt ivermectine ook zijn insecticidenwerking. Vooral mestkevers en vliegen zijn gevoelig voor ivermectine. Mestkevers en vliegenlarven spelen een belangrijke rol bij de afbraak van mest. Daarnaast zijn zij een belangrijke voedselbron voor vogels en zoogdieren. Grutto, kievit, veldleeuwerik, gele kwikstaart en andere weidevogels eten vliegen, kevers en wormen uit de mest. Hierdoor worden ook zij aan ontwormingsmiddelen blootgesteld.

Regenwormen zijn zelf waarschijnlijk niet gevoelig voor ivermectines. Zij voeden zich met mest die door andere organismen is opengetrokken. Als deze organismen door een ontwormingsmiddel zijn gedood dan blijft de mest gesloten en is daarmee onbereikbaar voor regenwormen. Minder regenwormen betekent minder voedsel voor allerlei vogels en zoogdieren, zoals dassen, egels en spitsmuizen, die regenwormen eten.

Wanneer de mest in het water terecht komt, en deze kans bestaat, is er een risico voor waterorganismen, met name voor kreeftachtigen. Ontwormingsmiddelen op basis van andere werkzame stoffen, bijvoorbeeld levamisol of benzimidazolen, zijn relatief ongevaarlijk voor de mestfauna. Moxidectine heeft minder negatieve effecten op insecten dan ivermetines. Als het toedienen van ontwormingsmiddelen noodzakelijk is, heeft het de voorkeur dit te doen na het broedseizoen en bij voorkeur worden behandelde dieren ten minste een week niet ingeschaard op weidevogelrijke percelen.

Behalve de keuze van het middel en het moment van toedienen is ook de wijze van toediening van belang voor de mate van schadelijkheid voor de bodem- en mestfauna. Vooral bolussen en injecties op basis van avermectine zijn risicovol, omdat de schadelijke stof dan over langere tijd wordt losgelaten. Gezien de negatieve gevolgen voor de biodiversiteit hanteren beheerders van natuurterreinen hanteren steeds meer het beleid: “Nee, tenzij ... "

Ontwormingsmiddelen mogen alleen gebruikt worden als dat noodzakelijk wordt geacht in verband met het welzijn of de gezondheid van het dier.

Dossier

Bezoek ook onze Boekenpagina, klik hier