Landelijk kennisnetwerk van houders van boerderijdieren

Adviezen voor bescherming van vee tegen wolven

Ingediend door jinke op 09 december 2019 - 16:36

Uit de brochure ''Bescherming van vee tegen wolven'', samengesteld door ARK Natuurontwikkeling en Van Bommel Faunawerk, in opdracht van BIJ12-Faunafonds.

Preventie
Predatie van landbouwhuisdieren is door inzet van passende preventieve maatregelen sterk te verminderen. Uit buitenlands onderzoek blijkt dat schade aan landbouwhuisdieren niet zozeer samenhangt met het aantal wolven of het aantal landbouwhuisdieren, maar vooral met de inzet en effectiviteit van preventieve maatregelen. De inzet van elektrische rasters, kuddewaakhonden, de dieren ’s nachts op stal zetten of binnen een kleinere veilige nachtweide houden, blijken effectieve maatregelen te zijn. In Nederland lopen vooral schapen en in mindere mate geiten, jonge paarden en runderen risico op predatie. Deze brochure geeft handvatten voor effectieve en praktisch uitvoerbare maatregelen ter voorkoming van predatie.

De wolf is meer dan honderd jaar afwezig geweest in ons land. Daardoor is in Nederland veel kennis over de wolf verdwenen. In Europa zijn van alle gehouden dieren vooral schapen kwetsbaar voor wolvenpredatie. Vanwege hun beperkte weerbaarheid en geringe formaat, zijn ze een gemakkelijke prooi voor een wolf. Dat zal ook in Nederland het geval zijn. Andere dieren die gezien hun geringe weerbaarheid risico lopen, zijn gehouden (dam)herten, kinderboerderijdieren en in mindere mate geiten, jongvee en veulens. Met name in beweidingssystemen, waar dieren gedeeltelijk of onvoldoende zijn ingerasterd en waar dieren ook ‘s nachts buiten staan, bestaat het hoogste risico op predatie. En daar waar runderen en paarden worden gehouden in een natuurlijke sociale structuur en kuddesamenstelling, ligt het risico op predatie ook lager.

Maatregelen tegen bezoek van de wolf
Schade door wolven valt niet geheel uit te sluiten. Geen enkele maatregel biedt 100 procent zekerheid. Maar de kans op predatie kan wel sterk beperkt worden door de inzet van de juiste preventieve maatregelen.

Wolf-Fencing is een organisatie van vrijwilligers die helpen bij de aanleg van een wolfwerende afrastering. RTV Drenthe maakte deze opnamen


Wolf Fencing 

 


Elektrische rasters
Elektrische rasters zijn een zeer probaat middel om predatie te voorkomen. Ze moeten wel goed onderhouden worden om de stroomgeleiding te waarborgen en er mogen geen onderdoorgangen zijn. Ook sloten, beken of rivieren moeten uitgerasterd zijn. Wolven zijn immers uitstekende zwemmers.
Euronetten van 90 cm hoog, kunnen worden voorzien van wapperend lint om overspringen (wat vooral honden doen) te voorkomen. Of gebruik bij voorkeur euronetten van 120 cm hoog. De spanning op de stroomdraden dient minimaal 4.500V te zijn. Om de euronetten van voldoende stroom te voorzien, is een goede methode om eerst op halve hoogte een gladde stroomdraad te spannen en daaraan de euronetten te verbinden. Dan zijn lengtes van meer dan een km. mogelijk.
vaste afrastering draden
Schrikapparaten op 220V kunnen een grotere lengte onder spanning houden dan apparaten op accu’s. Daarbij zijn accu’s op zonnecellen bedrijfszekerder dan losse accu’s. Op plekken die vaak overstromen of waar de bodem vaak nat is, kan ook een soort rubberen stroomdraad gebruikt worden. Deze blijft ook onder kletsnatte omstandigheden bij beroering een schok afgeven en verliest geen stroom. 5 gladde stroomdraden boven elkaar, bij voorkeur met slechtgeleidende palen(kunststof of eucalyptus) zijn een iets mindere optie, omdat als dieren er doorheen springen zij geen stroomstoot krijgen omdat er geen aarding is. Er zal dus altijd een aardedraad op spronghoogte tussengevoegd moeten worden. Door de voorwaartse sprong is de stroomstoot echter te laat en is het dier al binnen het raster en durft vanwege de stroom niet meer terug te springen.

Vaste gaasrasters
Behalve met een elektrisch raster, kan ook gewerkt worden met een vast gaasraster. Nederland heeft veel schapenweides met gaasrasters van circa 90 cm hoog. Deze kunnen gemakkelijk wolvendicht worden gemaakt, door toevoeging van schrikdraden. In geaccidenteerd terrein (bij dijken en in heuvelachtig terrein) moet het raster hoger zijn, omdat wolven of honden anders vanuit een hogere positie gemakkelijk over het raster heen kunnen springen. Sloten, greppels of kuilen kunnen wolvendicht worden gemaakt door een kabel met omlaag hangende kettingen. Dit is een visuele bescherming, maar het werkt goed. Gebruik bij voorkeur geen schriklint of koord, maar een (getwijnde) staaldraad. Het verdient aanbeveling om vanwege het natte Nederlandse weer voor de onderste draad een rubberen stroomdraad te gebruiken.

Gaasrasters moeten in totaliteit hoger zijn dan 1.20 m, bij voorkeur 1.40 m hoog en op de bodem met een spandraad zijn afgespannen of in de bodem zijn ingegraven om te voorkomen dat wolven er onderdoor kruipen of overheen springen. Toevoeging van een of twee extra schrikdraden voor een bestaand gaasraster verhoogt de effectiviteit. Deze draden staan op 20 centimeter van de bodem en op wolvenneushoogte (circa 75 centimeter hoog). Een extra schrikdraad boven het gaasraster voorkomt bovendien dat wolven over het raster heen klimmen. Tegen springen is een extra schrikdraad niet effectief, omdat een springend dier geen contact met aarde heeft en dan de schok niet voelt.
Ook een kraal/nachtweide voor het ’s nachts ophokken van schapen kan uit een vast gaasraster bestaan.

Inzet van kuddewaakhonden
Kuddewaakhonden worden in Duitsland altijd ingezet in combinatie met eerdergenoemde rasters. Ook in Nederland is dit de beste methode. De kuddewaakhonden in combinatie met (elektrische) rasters is de meest effectieve methode om predatie door wolven te voorkomen. Kuddewaakhonden zijn echter niet altijd publieksvriendelijk waardoor ze niet goed inzetbaar zijn op plekken waar publiek mag komen. Verder zijn ze erg luidruchtig en kunnen dus niet ingezet worden in de buurt van bewoning.

Ophokken van vee in stal of kraal
Het ’s nachts ophokken van vee is de meest zekere en betrouwbare maatregel om predatie te voorkomen, mits er geen dagactieve wolven aanwezig zijn. Dit is een optie die geschikt is voor gescheperde kuddes, maar minder geschikt in grotere begraasde gebieden.

Fladderlinten als tijdelijke oplossing
Fladderlinten werken slechts tijdelijk, maar zijn goed in te zetten als er snel gereageerd moet worden, ook in schadegevallen waarbij moet worden voorkomen dat de dader terugkeert en weer een schaap pakt. Er zijn ook fladderlinten met stroom, die zijn iets langer effectief. Het gebruik van fladderlinten is een kosteneffectieve maatregel bij zwervende wolven, als acuut preventieve maatregelen getroffen moeten worden.


People and carnivores maakte deze video over fladderlinten


Wanneer starten met beschermen tegen wolven?
Het is nuttig om proef te draaien en zo ervaring op te doen met systemen die zich in het buitenland hebben bewezen. Proeven moeten bij voorkeur worden gestart in Drenthe, Groningen of Overijssel, omdat deze provincies dichtbij de Duitse wolvenleefgebieden liggen. Proeflocaties moeten daar worden gezocht op plekken waar schade door honden een probleem vormen voor schapenhouders, omdat dan meteen geleerd wordt welke maatregelen ook effectief zijn tegen honden die schapen doden. Omdat bij de wolf snel prooidiergewenning kan optreden moet er tijdig een begin gemaakt worden met maatregelen.

Meer informatie is te vinden in de rapporten ‘Effectieve en praktisch uitvoerbare preventieve maatregelen ter voorkoming van predatie van vee door wolven’ en ‘Haalbaarheidsstudie voor de opzet van een mobiel kuddewaakhondteam’, beiden van Bommel, F. van, L. Linnartz & L. Floor, 2015. ARK Natuurontwikkeling, Wageningen en Van Bommel Faunawerk, Nijmegen in opdracht van BIJ12- Faunafonds.

Dossier

Bezoek ook onze Boekenpagina, klik hier