Landelijk kennisnetwerk van houders van boerderijdieren

Aan de wandel in paddock paradise

Ingediend door jinke op 04 november 2018 - 11:07
paddock paradise

Inrichting nodigt dieren uit te gaan lopen
Aan de wandel in het paarden paradijs

Door Arno Hendriks

Paarden moeten minimaal vier uur per dag beweging krijgen. Over die basisregel is consensus bereikt in de paardenwereld. Beweging in de paddock – een stuk grond bij de stal, meestal met een zandbodem – is één van de mogelijkheden. De noodzaak van beweging gaf eerder al aanleiding tot het concept ‘Paddock Paradise’. Arno Hendriks vertaalde dit idee naar zijn eigen wei. Daar mogen zijn paarden overigens net zo lang bewegen als ze zelf willen.

Steeds vaker duikt de term ‘paddock paradijs’ op. Het gaat om een manier van huisvesten waarbij het paard door veel beweging op verschillende ondergronden gezond wordt gehouden. In dit artikel gaan we kort in op het waarom en uitgebreid in op het hoe van een paddock paradise.

Het paddock paradijs komt voort uit het natuurlijk bekappen. Een van de grondleggers is de Amerikaanse hoefsmid Jamie Jackson. Volgens hem hebben in het wild levende paarden in de Rocky Mountains geen hoefproblemen. Zijn methode komt, kort gezegd, neer op het nabootsen van de natuurlijke slijtage. Dat kan door regelmatig een stukje te bekappen, maar het is uiteraard nog gemakkelijker en beter als de slijtage plaatsvindt doordat de leefomstandigheden worden nagebootst. En zo kwam Jackson uiteindelijk op het idee van een ‘’paddock paradise’’.

Hoe werkt een Paddock Paradise?
Het basisidee is simpel. Paarden in een wei lopen weinig, maar als in de wei een route wordt uitgestippeld lopen ze opeens veel. Dit idee is gebaseerd op observaties van in het wild levende paarden. Die blijken ook vaak vaste routes te lopen, met een drinkplaats als terugkeerpunt. De route die wordt gelopen, kan per dag wisselen, maar het zijn wel routes die na een tijd opnieuw worden gelopen.

In de wei kan dit worden nagebootst door een pad met aan beide kanten omheining aan te leggen. Het moet wel een rondlopend pad zijn. Het liefst met in iedere hoek een reden om daarheen te gaan. Dat kan water zijn, een zandplek om in te rollen, een hooinet of een schuilplek die bescherming biedt tegen zon, wind en regen.

Tot nu toe ziet het er wat kosten betreft redelijk uit, maar een in ons koude kikkerlandje niet onbelangrijk detail is dat het pad zelf ook moet uitnodigen tot lopen. Een pad waar je tot je knieën in de modder zakt, doet dat natuurlijk niet.

Nu werken de natuurwetten zo dat enkele paarden op een kleiner stuk grond meer modder geven, dan hetzelfde aantal paarden op een groot stuk grond. En bij een paddock paradijs wordt de hoeveelheid grond drastisch ingeperkt. Er moeten op dit gebied dus maatregelen worden genomen.

De basis: het pad
Eerst de breedte van het pad. Smal nodigt meer uit tot lopen dan breed, maar brengt ook het risico met zich mee dat paarden bij een gevecht niet op tijd weg kunnen komen. Ik heb bij mensen paden gezien waar maar één paard tegelijk door kan en waar dit prima ging. Maar dit is niet aan te raden in kuddes waar veel wordt gestoeid of waar vaak nieuwe paarden worden geïntroduceerd. Een andere afweging is de bereikbaarheid. Laat je je weiland hooien? Vraag dan aan de boer hoeveel ruimte zijn tractor nodig heeft.
Het pad moet verder afwisselend en begaanbaar zijn. Wat enorm goed is voor de hoeven, is een diepe laag (ongeveer twintig centimeter) rond grind. Zelfs paarden met gevoelige hoeven lopen hier vaak gemakkelijk overheen omdat ze er lekker in wegzakken. Tegelijk wordt de hele zool en de straal gestimuleerd. Onder het grind moet wel een worteldoek worden gelegd, om te voorkomen dat het grind in de bodem wordt getrapt. Het grind moet overigens rond zijn, omdat het anders in elkaar klinkt en al snel een platte harde laag wordt.
Het is overigens wel erg duur en ook niet echt nodig om het hele pad uit rond grind te laten bestaan. Een goedkope oplossing is het storten van wit zand en daar grindtegels op te leggen. Die zijn vaak genoeg gratis verkrijgbaar op marktplaats. Ook dit hoeft niet over het hele pad, er kan ook een kleiner rondje speciaal voor de winter worden gemaakt.

Paddockjes in het paradijs
De weide binnen de binnenste omheining heb ik opgedeeld in kleine weitjes. Iedere dag gaat er een nieuwe open en gaat de oude dicht. Zo blijft het voor de paarden ‘spannend’ waar er nu weer gras te halen valt en gaan ze dus meer op ontdekkingsreis, wat meer beweging betekent. Ook wordt het gras zo niet tot de wortel afgevreten. Daardoor blijft de groei erin zitten. Verder kan hoger gras water beter vasthouden.
Sommigen vinden gras te rijk voor paarden. Zij stellen dat het beter is het gras dat ik door de paarden laat eten te hooien en dat te voeren. Zelf ben ik gezegend met paarden die prima tegen gras kunnen en ik vind een grazend paard in de wei er een stuk prettiger uitzien, maar voor houders van sobere rassen als Shetlanders of IJslanders kan dit zeker een overweging zijn.
In de winter hebben we niet veel keus. Om warm te blijven, heeft een paard voortdurend hooi nodig, maar dat betekent niet dat hij ook zelf de eetsnelheid moet kunnen bepalen. Veel pony’s zie je als een razende eten, omdat het in hun instinct zit dat dit weleens de laatste hap in maanden kan zijn. Bij onbeperkt voer worden ze razendsnel dik, en ziek.

De drie basisbehoeften: hooi…
Een paard dat vrij kan bewegen, kan ook vrijuit eten. Dat kan worden aangepakt met zogenoemde slowfeeders. Die zorgen ervoor dat het paard het hooi minder snel tot zich kan nemen. Ze zijn er in allerlei soorten en maten. Het makkelijkst tot nu toe vind ik het hooinet. Alleen toen ik hem op de gebruikelijke manier (tussen twee palen) ophing, wist mijn paard zijn spitse neus er in te wurmen en had het niet veel effect. Ook liep hij door het net heen, met twee gebroken palen tot gevolg.

Daarom doe ik het zo: eerst twee palen de grond in, daar schroef ik een balk met een doorsnede van ongeveer vijf centimeter op. Het geheel ziet er nu uit als een klein voetbaldoeltje. Dan span ik het hooinet met oude fietsbinnenbanden (gratis bij de fietsenmaker) tussen de palen. Vervolgens schroef ik vier isolatoren op gelijke afstand in de bovenkant van de balk, waar ik het hooinet aan ophang.

Het enige nadeel van het hooinet is dat de paarden niet in een natuurlijke houding eten. Dat is op te lossen door het net in een palletbox (een grote vierkanten kunststof kist) vast te zetten, maar dat maakt het vullen van het net weer een heel karwei.

Een hooinet is kant-en-klaar te bestellen op hooinet.nl, maar ze zijn ook per meter te bestellen via een groothandel in netten, bijvoorbeeld huck.nl. Een handige maat is twee bij twee meter. Het net moet dan nog dubbel worden gevouwen en aan de zijkanten dicht worden geknoopt. Dat kan door bijvoorbeeld een strotouw door de mazen van het net te halen.

Belangrijk is meerdere hooinetten op een strategische afstand van elkaar te plaatsen. Het is niet de bedoeling dat de paarden de hele dag bij hetzelfde hooinet staan. Vaak jaagt het dominante paard het ene paard weg bij het net. Als er dan een ander net in de buurt is, loopt het weggejaagde paard daarheen, waarna het dominante paard zich afvraagt of het hooi daar soms lekkerder is. Vervolgens loopt hij er ook heen, jaagt de ander na een tijd weg en het riedeltje begint van voor af aan.

Ook belangrijk is dat de grond bij de netten wordt betegeld. De paarden lopen er veel, soms valt er wat overboord en dat geeft al snel smerigheid als het een beetje modderig is. Het is niet best als de paarden daar de hele dag in staan.

water…
Drinkwater is niet bij alle weilanden voorhanden. Zelf loste ik dit eerst op met een duizend liter vat op een aanhanger, maar al snel bleek het slootwater goed genoeg om te drinken. Wie dit niet zeker weet, kan een monster insturen voor onderzoek, bijvoorbeeld bij de Gezondheidsdienst voor Dieren. Ik pomp het slootwater op met een mooie nostalgische pomp die ik heb gehaald bij iemand die in wijnvaten handelt. De brede slang die hiervoor nodig is, kan worden gekocht bij zaken als BoerenBond en Welkoop of Cranenbroek.

In de winter vriest zo’n pomp al snel vast. Zelf ben ik overgeschakeld op jerrycans die ik thuis vul. Bij de wat beter voorbereide medemens heb ik een constructie gezien bestaande uit een badkuip, daar omheen glaswol en er bovenop een plank met een gat erin, groot genoeg voor een paardenhoofd.

….en een dak boven het hoofd
Is het pad uitgezet, de weide ingedeeld, zijn drinkplaatsen en hooinetten aangebracht? Dan moeten we nog een schuilstal regelen. Een wat handigere medemens heeft een schuilstal gemaakt door palen in de grond te slaan en daar gronddoek omheen te spannen (vastgezet op de palen met een nietmachine). Als dak had hij een lattenconstructie met daarop dakplaten. Verschillende bedrijven zijn al op de schuilstallenmarkt gedoken met creatieve oplossingen om lastige gemeenten te omzeilen. Zo zijn er aanhangers die in een mum van tijd zijn om te bouwen tot een schuilstal. Ook bestaan er schuilstallen opgebouwd uit een stalen buizenframe en zeil.

En, werkt het?
Beweegt een paard nu ook echt meer door zo’n paddock paradijs? Op een forum waar paddock paradijsbezitters ervaringen uitwisselen, hebben verschillende mensen al een gps aan het hoofdstel van hun paard geplakt. De metingen zijn niet altijd even nauwkeurig, maar de paarden liepen in ieder geval meer als ze op de track staan dan wanneer ze op de wei staan. Om hier serieuze conclusies uit te kunnen trekken is echter nog meer onderzoek nodig.

Arno Hendriks maakte van de aanleg van zijn paddock paradijs een video. Te zien op deze website. Klik hier