Revisie van Kudde van runderen van Zat, 18/08/2007 - 3:41pm

Onder (semi)natuurlijke omstandigheden leven runderen in gemengde groepen met een stabiele rangorde. De groepsgrootte kan uiteen lopen van enkele tientallen tot honderden dieren. Binnen hele grote groepen doen zich subgroepen voor. Een koe kan ongeveer vijftig tot zeventig andere individuen herkennen. Uit het oogpunt van optimaal grazen zijn groepen van tien tot veertig individuen in het voordeel. Buiten het voortplantingsseizoen leven koeien met kalveren en pinken gescheiden van de stieren, die dan een solitair bestaan leiden. Jong volwassen stieren leven in groepen van vrijgezellen, buiten of aan de rand van de kudde.

Individuen onderhouden binnen de groepen sociale relaties. Het geheel van deze relaties vormt de sociale rangorde en die is vaak gedurende langere tijd stabiel. De stabiele sociale structuur voorkomt conflicten. Eventuele gevechten, bijvoorbeeld tussen dieren van gelijke rangorde, kunnen van enkele seconden tot bijna een uur duren. Bij hechte sociale verbanden treedt ook synchroon gedrag op: ze grazen en herkauwen en rusten gelijktijdig. Afhankelijk van hun onderlinge relaties houden runderen een zekere afstand tot elkaar: van enkele decimeters tot enkele meters. Door te dreigen, te wijken en elkaar te likken bevestigen runderen hun onderlinge relaties. Ze likken elkaar op plaatsen waar ze zelf niet bij kunnen. Dit likken heeft een kalmerend effect. Bovendien worden op deze manier parasieten verwijderd.
Opgroeiende kalveren krijgen gedurende de zoogperiode bij hun sociale integratie een rang mee die afhangt van de eigen leeftijd en de rang van de moeder. De dominantieverhouding tussen stieren is minder stabiel dan die tussen koeien. Stieren van drie tot vijf jaar zijn meestal de meest dominante en zijn verantwoordelijk voor de meeste nakomelingen. (1)
Koeien sluiten vriendschappen voor het leven. Ze hebben vaste maatjes met wie ze samen grazen of samen slapen. Naarmate de koeien meer op leeftijd raken, neemt hun betekenis voor de kudde en het jonge vee toe. Ze zorgen voor continuïteit, door overdracht van kennis en ervaring.(2)
Kalveren rusten de eerste dagen na de geboorte veel, maar na twee weken beginnen ze met spelen (schijngevechten, rennen, elkaar beklimmen, bokken, schoppen, hoofdschudden, met poten schrapen) waarmee ze sociaal gedrag aanleren, ter voorbereiding op het aangaan van sociale relaties en het bij elkaar blijven van de groep. Niet alleen kalveren hebben veel beweging nodig.  Ook volwassen dieren hebben behoefte aan bewegen. Voor een goede conditie moeten runderen dagelijks drie tot vier kilometer lopen. Een derde van de tijd overdag en de helft van de nacht slapen runderen.(1)

 

(1) Natuurlijk gedrag van melkvee en vleeskalveren, RDA juni 2006

(2) Vriendinnen voor het leven, Levende Have februari 2007