Revisie van Q-koorts van Zat, 14/03/2009 - 10:42am

De bacterie Coxiella burnetti veroorzaakt Q-koorts. Deze bacterie kan zeer goed buiten zijn gastheer overleven. Coxiella burnetti kan bij vrijwel alle diersoorten voorkomen. De twee grootste kringlopen waarbinnen de bacterie circuleert, zijn enerzijds wilde knaagdieren en anderzijds landbouwhuisdieren, zoals rund, schaap en geit.

Besmetting
Tussen wilde knaagdieren brengen teken de besmetting over van dier naar dier. Tussen de landbouwhuisdieren kan sporadisch ook een teek optreden als overbrenger van de ziekte, maar veel belangrijker is besmetting door het inademen van stofdeeltjes met daarin bacteriën.
Het inademen van deze besmette stofdeeltjes is ook de voornaamste oorzaak van besmetting bij de mens, waarbij de besmetting afkomstig is van de landbouwhuisdieren.
De bacterie is erg ongevoelig voor milieu-invloeden en kan met het stof over grote afstanden getransporteerd worden. De bacterie komt in de omgeving terecht doordat geïnfecteerde dieren, die zelf geen ziekteverschijnselen hoeven te vertonen, bacteriën uitscheiden met de lichaamsvochten (traanvocht, urine, slijm, speeksel, melk, vruchtwater).

Besmetting van mensen
Mensen kunnen besmette stofdeeltjes inademen die afkomstig zijn van stallen, weilanden, ruwe wol, huiden, kleding etc. Daarnaast is besmetting mogelijk door consumptie van besmette rauwe melk(-producten) of onvoldoende verhit vlees, maar dit komt slechts sporadisch voor. Er zijn tevens gevallen beschreven waarbij moeders pasgeboren kinderen infecteerden via de placenta of de moedermelk.

Symptomen
Bij dieren verloopt de infectie meestal symptoomloos. Vooral bij besmette geiten wordt (een uitbraak van) abortus gezien. In geval van abortus maar ook bij symptoomloze dragers scheiden de dieren grote hoeveelheden bacteriën uit tijdens het lammeren of kalven van de dieren. (1)

Q-koorts is een aangifteplichtige ziekte. Uit onderzoek is gebleken dat in Nederland minstens 30% van het rundvee in contact met Q-koorts is geweest. Onderzoek naar het voorkomen van Q-koorts bij kleine herkauwers is nog gaande. Uit de eerste onderzoeksresultaten blijkt dat twee tot drie procent van de schapen en acht tot tien procent van de geiten antistoffen bij zich draagt. Vaccinatie is sinds 2008 op beperkte schaal mogelijk. Zie hiervoor de Q-koorts bulletins op deze website.

Maatregelen
Algemene hygiënische maatregelen blijven belangrijk om risico's te verminderen. Het (verder) besmet raken van de stal moet zoveel mogelijk worden voorkomen, evenals de blootstelling van mensen aan verwaaiende mest- en stofdeeltjes.
Vooral in de lammertijd is maximale hygiëne van groot belang. De houder van kleine herkauwers die te maken krijgt met abortus onder zijn dieren, doet er verstandig aan zijn dierenarts te raadplegen. Zeker als het om meerdere gevallen gaat, is het belangrijk om achter de oorzaak te komen.

Het ministerie van LNV heeft speciaal voor de hobbymatige houders van schapen en geiten een advies opgesteld. Zie hiervoor de bijlage.

Terug naar:

• Gezondheid van schapen
• Algemeen overzicht schapen
• Gezondheid van geiten
• Algemeen overzicht geiten
• Homepage Landelijk Kennisnetwerk Levende Have

(1) RIVM www.ziekdoordier.nl

Bijlage	Grootte
Q-koorts en geiten.pdf	435.36 KB
Adviezen over Q-koorts voor hobbygeiten- en hobbyschapenhouders.pdf	52.84 KB
Hygieneplan melkgeiten en melkschapen.pdf	62.06 KB
Update vragen en antwoorden Q-koorts.doc	106 KB