Ziekte van Marek

Bij de Ziekte van Marek treedt veelal een beeld van pootverlammingen op, doordat het probleem gelokaliseerd is in de zenuwen die naar de poten van de kip lopen. Soms is één poot aangedaan, soms aan beide. Het dier sleept zich voort of kan helemaal niet meer lopen. Ook ander zenuwweefsel kan worden aangetast, bijvoorbeeld de oogzenuw, waardoor de dieren éénzijdig of aan beide ogen blind worden. Ook kunnen de tumoren aanslaan in één of meerdere organen, waardoor op de leeftijd van ongeveer drie maanden acute sterfte kan optreden.

Ziekte van Marek is een zeer besmettelijke ziekte, die gezien wordt bij dieren van drie tot vijf maanden. De infectie gaat niet over van moeder op het jong via het ei, maar vindt plaats via huidschilfers en veerdeeltjes van de oudere dieren die een permanente bron van infectie kunnen vormen. Kuikens worden al op zeer jonge leeftijd besmet. Infectie op oudere leeftijd vindt ook plaats, maar dat heeft veel minder gevolgen voor de besmette kuikens. Het duurt een aantal weken voordat de infectie bij de jonge kuikens zich voldoende ontwikkeld heeft en de eerste slachtoffers zichtbaar worden.

De diagnose is te stellen op grond van het ziektebeeld en door deskundigen via sectie van zieke of gestorven dieren. De afwijkingen in de zenuwen zijn met het blote oog of via microscopisch onderzoek zichtbaar. De infectie kan behoorlijke vormen aannemen, dat wil zeggen dat vele dieren worden aangetast en de verschijnselen bij elke opvolgende koppel kuikens weer terug komt. Sommige dieren overleven en kunnen de infectie blijvend overdragen. Een therapie is er niet. Ziekte van Marek is een virusinfectie en daartegen bestaat per definitie geen behandeling.

Preventie is wel mogelijk. Men zou kuikens gescheiden van oudere dieren kunnen opfokken in een gedesinfecteerde ruimte, of in een ruimte waarin niet eerder pluimvee gehuisvest is geweest. In de professionele pluimveehouderij is gezocht naar een preventiemethode door middel van vaccinatie. Die is ook gevonden. Doordat er verschillende virusstammen voorkomen is er gebruik gemaakt van een mildere vorm om een vaccin te bereiden. 

Vaccinatie werkt ook, hoewel het niet altijd 100 procent bescherming geeft.  Vaccineren blijft voor hobbydierhouders bovendien lastig uitvoerbaar. Omdat de infectie al kort na de geboorte kan plaatsvinden is snel ingrijpen noodzakelijk. Direct na de geboorte kunnen de kuikentjes worden ingeënt, maar dat moet nauwkeurig gebeuren. De entstof wordt ‘gevriesdroogd’, dat wil zeggen in poedervorm aangeleverd. Het moet worden klaargemaakt en vervolgens direct toegepast. De werkzaamheid verdwijnt snel (binnen een dag). Ook moet elk diertje voldoende entstof krijgen, anders werkt het nog niet. (1) Er zijn ook pluimveehouders die de gevoeligheid voor Marek eruit proberen te fokken.

(1) Ziekte van Marek, Levende Have juni 2007