Paardenwei

De conditie van de wei wordt bepaald door de grondsoort, het gras en de bemesting.

De grasrassen in moderne weilanden zijn geselecteerd op eigenschappen die tegemoet komen aan de productie-eisen van de rundveehouderij. Paarden hebben behoefte aan structuurrijk voer. Een te eiwitrijke wei kan gevaren opleveren voor de gezondheid van paarden (vervetting, koliek). Bij het inzaaien of doorzaaien van een weiland voor paarden, zou altijd gebruik gemaakt moeten worden van graszaadmengsel voor paarden, al dan niet voorzien van kruiden.

Voor het behoud van een goede weide is het aan te bevelen om de weide niet alleen te laten begrazen door paarden. Het beste is om het weiden af te wisselen met maaien (voederwinning) of het weiland te laten begrazen door schapen, geiten of koeien.
In weiden die intensief worden gebruikt kan de mest het beste geregeld worden verwijderd. Daarvoor zijn zogeheten paddock cleaners op de markt. De weide geregeld slepen is eveneens goed voor de grasmat.De mest wordt op die manier uit elkaar gehaald en verspreid.

In weiden die extensief beweid worden is het niet noodzakelijk de paardenmest te verwijderen. De wormbesmetting is niet zo hoog en in een natuurlijke wei zullen mestkevers de mest opeten en verteren zodat de voedingsstoffen beschikbaar komen voor het grasland.

Naast een goed graslandbeheer kunnen de volgende maatregelen worden genomen om de veiligheid en welzijn van paarden te bevorderen:

• Een enkele of een aantal bomen met rondom struiken planten in of tegen de perceelsrand. Zij vormen een beschutting tegen wind, regen en zon. Een bijkomend voordeel is dat bomen nogal wat water opzuigen, waardoor het weiland droger wordt.
• Reliëf aanbrengen. Paarden vinden het fijn om op een heuveltje op de uitkijk te staan.
• Door elders in het land een poel te graven, ontstaat een natuurlijke drinkvoorziening. Met de vrijgekomen grond kan er een heuvel gecreëerd worden. (1)

Schimmels en mycotoxinen
Op het gras in de wei komen schimmels voor. Schadelijk zijn de mycotoxinen die de schimmels in het gras achterlaten: fusarium, endofieten, lollitrems, ergotamine, slaframine. Deze stoffen kunnen ook terecht komen in het hooi, vooral wanneer dat te vochtig wordt opgeslagen. Fusarium kan ernstige, neulogische aandoeningen veroorzaken. Endofyten leven voornamelijk op rietzwenkgras en veroorzaken onder meer een verminderde vruchtbaarheid. Lollitrems leven voornamelijk op raaigras en veroorzaken krampen. Ergotamine is giftig voor een paard en tast het zenuwstelsel, immuunsystemen en  voortplantingssysteem aan. Van slaframine gaat een paard heel erg kwijlen of aan de diarree. De schimmel leeft op diverse gras- en klaversoorten en komt vrij veel voor.
Schimmels zijn moeilijk te bestrijden en lijken het beter te doen op gestresst gras (gras dat is aangetast door droogte of overbegrazing). Vooral een vochtige herfst na een droge zomer kan schimmelvorming bevorderen.

Bomen in de paardenwei
Niet alle bomen zijn even geschikt voor de paardenwei. Giftige bomen zijn o.a. de walnoot, kastanje, beuk, rode esdoorn en kersen- en pruimenboom. Het beste is om een paard simpelweg geen toegang te geven tot takken, bladeren en vruchten van deze bomen. Eikenbomen zijn eveneens mild giftig, vooral de bladeren en onrijpe, groene eikels.

Eikels bevatten een giftige stof, tannine of tanninezuur. Een klein beetje van deze giftige stof is niet erg, maar van te veel kunnen paarden ziek worden. Deze tannine of tanninezuur kan bloedvaten laten samen trekken, maar ook bloedstolling veroorzaken of eiwitten laten klonteren.
Hierdoor kunnen onder meer nierproblemen ontstaan. Te herkennen aan donkere  urine. Bij ernstige ziekte gaan de dieren binnen enkele dagen (soms zelfs binnen 24 uur) dood, bij minder ernstige vorm vermageren ze, maar herstellen ze binnen enkele weken. Soms echter wel met blijvende nierschade. Bij drachtige merries is er een verhoogde kans op abortus.

De meeste tannine zit in de jonge, groene eikeblaadjes en de onrijpe, groene eikels. Deze blijven normaal wel aan de boom hangen, maar tijdens storm en flinke windstoten, vallen ze in grote getale van de boom. Oude, rijpe, bruine eikels bevatten veel minder tannine en zijn dan ook veel minder gevaarlijk.

Losse bladeren van de rode esdoorn zijn zeer giftig en opname is meestal fataal. Van de beuk zijn vooral de nootjes giftig. Naast deze bomen zijn de taxus en buxus veelvoorkomende struiken die zeer giftig zijn en waarmee ieder contact moet worden vermeden. Gemaaid gazongras is eveneens een risicofactor, omdat hierin endofyten (schimmels) kunnen zitten die gevaarlijke gifstoffen produceren.

Takken en bladeren van andere bomen en struiken, zoals de berk, wilg en druif zijn niet giftig. Toch is het af te raden om grote hoeveelheden aan een paard te geven. Takken en bladeren behoren niet tot het ‘normale’ dieet van een paard. Vooral takken bevatten bijvoorbeeld veel lignine, een niet-verteerbare vezel, die verstoppingen kan veroorzaken. Verder is van lang niet alle bestaande bomen en struiken onderzocht wat het effect is na opname door paarden.

De schimmel die de spierziekte Atypische myopathie veroorzaakt kan voorkomen op esdoornbladeren.  De zoete smaak van esdoornbladeren is voor paarden aantrekkelijk. Let daarom goed op esdoornbomen langs de weide.

Bemesten
Alle meststoffen zorgen dat gras sneller gaat groeien. Hiervoor kunnen kunstmestkorrels gebruikt worden, maar ook dierlijke mest van koeien of varkens. Ca. 10 kuub dierlijk mest per ha. is voldoende voor een paardenweide. Het voordeel van dierlijke mest  is dat de meststoffen uit de mest verspreid over het weideseizoen vrijkomen.

In de meeste paardenweiden is de zuurgraad te laag. Dit betekent dat de bodem verzuurt is en de pH te laag is. De pH van een paardenweide zou tussen de 6,5 en 7,2 moeten zijn. Door kalk te strooien kan de pH waarde verhoogd worden en de zuurgraad verlaagd. Voor meer informatie zie delinks onderin naar artikelenreeks ''Van knollenveld tot grasland'' uit Levende Have, 2009.(2)

Gerelateerde onderwerpen:

• Afrastering
• Koliek bij paarden
• Fructaangehalte in gras en hooi voor paarden

Terug naar:

• Huisvesting van paarden
• Algemeen overzicht paarden
• Homepage Landelijk Kennisnetwerk Levende Have

(1) Natuurlijk begrazen, brochure Paard en Landschap
(2) Van knollenveld tot grasland (1)
Van knollenveld tot grasland (2)
Van knollenveld tot grasland (3)
Van knollenveld tot grasland (4)