Fructaangehalte in gras en hooi voor paarden

Gras en hooi vormen het hoofdbestanddeel van het paardenmenu. Aan het (onbeperkt) eten van gras en hooi zijn wel enige risico's verbonden.

Gras bevat een aantal soorten koolhydraten, waaronder suikers. Een belangrijke groep koolhydraten zijn de fructanen. Deze suikers worden niet afgebroken door de verteringsenzymen in de dunne darm. Hierdoor komen ze onverteerd in de blinde en dikke darm. Hier worden ze heel snel afgebroken door de bacterieflora in dit deel van het darmstelsel, waarbij veel vluchtige vetzuren worden gevormd. Wanneer het fructanenaanbod erg groot is, leidt dit tot verzuring in blinde en dikke darm. Door deze verzuring worden de zuurresistente bacteriën in het darmstelsel bevoordeeld en nemen deze toe. Deze bacteriën produceren stoffen die in de bloedbaan terechtkomen. De gevormde stoffen tasten het verbindingsweefsel aan tussen hoefwand en hoefbeen, en hoefbevangenheid - een ernstige paardenziekte - is een feit.

Het fructaangehalte van gras wordt hoger als de aanmaak hoger is dan het verbruik door de plant. Dit is vaak zo in het voorjaar en vroege zomer. Jong voorjaarsgras vormt dus altijd een risico. Ook later in het jaar kan het gras risicovol zijn voor gevoelige paarden. Wanneer bij fris najaarsweer de zon veel schijnt, worden er ten opzichte van de productie weinig fructanen gebruikt en is het gehalte dus hoog. Het hoogste fructaangehalte vinden we meestal in de stengels. Overgraasd grasland heeft een laag bladaandeel en kan daarom een risico vormen. Lage fructaangehalten in het gras vinden we vooral in de nacht en ochtend. Ook gras dat al gebloeid heeft, bevat lagere gehalten.

Tips voor beweiding: Beperk de weideduur in perioden dat het gras rijk kan zijn aan fructanen of laat de paarden alleen van de late avond tot de vroege ochtend in de wei. Beperk ook het graasoppervlak dat de paarden tot hun beschikking hebben. Pas aan de andere kant weer op met overbegrazing.

Overigens ligt het fructaangehalte in modern koeiengrasland altijd hoger dan op een stuk natuurlijk beheersland. De grasrassen in moderne weilanden zijn geselecteerd op eigenschappen die tegemoet komen aan de productie-eisen van de rundveehouderij. Bij het inzaaien of doorzaaien van een weiland voor paarden, zou altijd gebruik gemaakt moeten worden van graszaadmengsel voor paarden. Die zogenoemde paardenweimengsels zijn inmiddels op de markt.

Ook in hooi of kuilgras kan het gehalte aan fructanen te hoog zijn voor paarden die gevoelig zijn voor hoefbevangenheid. Wie in de gelegenheid is zelf ruwvoer te winnen, zou bij voorkeur heel vroeg in de ochtend al moeten maaien. Vroeg in seizoen geoogst ruwvoer ('eerste snede') is minder geschikt voor gevoelige paarden.(1) Hooi en kuil van latere snedes, dus van later in het seizoen geoogst gras, wordt door boeren wel aangeduid als 'paardenhooi'. Dergelijk hooi heeft naast een laag fructaangehalte meestal veel structuur en relatief weinig voedingswaarde, twee extra eigenschappen die het hooi zeer geschikt voor paarden maken.

De fructaanindex geeft een actuele indicatie van het fructaangehalte en is daarmee een handig hulpmiddel bij het bepalen van een goed graastijdstip of veilige graasduur voor paarden en pony's.

Gerelateerde onderwerpen: 

• Fructaanindex voor paarden
• Gras voor paarden 
• Ruwvoer voor paarden
• Krachtvoer voor paarden
• Overgewicht bij paarden
• Hoefbevangenheid bij paarden

Terug naar:

• De paardenwei  
• Voeding voor paarden
• Gezondheid van paarden
• Algemeen overzicht paarden
• Homepage Landelijk Kennisnetwerk Levende Have

(1) Fructanen in gras grote boosdoener bij hoefbevangenheid, Levende Have februari 2006