Onthoornen van geiten
Mag elke geitenhouder zijn geiten zomaar laten onthoornen? Nee. Artikel 40 van de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren verbiedt lichamelijke ingrepen bij een dier waarbij een deel van het lichaam wordt verwijderd of beschadigd. Maar op deze algemene regel zijn uitzonderingen, beschreven in het Ingrepenbesluit. In artikel 2 daarvan staat als toegestane ingreep vermeld: ‘het onthoornen van geiten die worden gehouden met het oog op de melkproductie’. Oftewel: geiten die als begrazer, gezelschapsdier, wol- of vleesleverancier worden gehouden, mogen níet worden onthoornd. Mensen met onthoornde dwerggeitjes, angorageiten, boerbokken en andere niet-melkgeiten zijn dus in overtreding. Voor melkgeiten ligt het iets ingewikkelder. Gaat het alleen om geiten op melkgeitenbedrijven of om alle geiten die tot een melkras behoren, en moeten ze daadwerkelijk worden gemolken of niet? De wetgever heeft beoogd alleen een ingreep toe te staan voor geiten die expliciet gehouden worden voor de melkproductie. Dit betekent dat geiten die niet expliciet voor de melkgift worden gehouden niet mogen worden onthoornd. Dit geldt ook voor de hobbymatig gehouden geiten van melkrassen.
Wel of niet gehoornd?
Tot zo’n 30 jaar geleden was ongehoorndheid voorwaarde voor stamboekopname en fokkerij van melkgeiten. Totdat bleek dat fokzuivere ongehoornde dieren erg vaak kwenen (ongeslachtelijke nakomelingen) kregen, en ook nog eens een veel hoger percentage bokjes. Genetisch bleek er een verband te zijn. Vandaar dat nu vrijwel alleen met gehoornde bokken wordt gefokt. De meeste melkgeitenhouders houden alleen nog steeds niet van hoorns. Daarom worden gehoornde melkgeiten vaak op jonge leeftijd onthoornd. (1) In de biologische geitenhouderij is onthoornen taboe.
Bij een pasgeboren lam is te zien of het gehoornd of ongehoornd is. Ligt de huid los op de hoornknobbels, dan is het dier hoornloos. Kijk voor alle zekerheid dan even extra nauwkeurig of er geen sprake is van tweeslachtigheid. (2)
De ingreep
Vroeger onthoornden geitenboeren zelf. Dat mag niet meer, althans niet zonder dierenarts erbij. De Wet op de uitoefening van de diergeneeskunde schrijft nu voor dat onthoornen alleen is toegestaan ‘op aanwijzing van een plaatselijk praktiserende dierenarts, nadat deze een plaatselijke verdoving ten behoeve van deze ingreep heeft toegepast’. Een algehele verdoving mag ook. Het onthoornen moet plaatsvinden voordat de geiten één maand oud zijn, maar eerder is beter. In de eerste levensdagen ligt de hoornpit – de hoornaanleg – namelijk nog los, waardoor het verwijderen ervan betrekkelijk eenvoudig is. Er wordt eerst een stukje huid weggeknipt, waarna de huid om de hoornpit met een elektrische brander wordt weggeschroeid om de bloedtoevoer te blokkeren. De hoornpit wordt weggenomen en de wond wordt behandeld met blauwspray. In sommige gevallen krijgen de dieren een pijnstiller toegediend.
Voor- en nadelen
Het onthoornen van geiten heeft een aantal voordelen. Gehoornde geiten komen nogal eens vast te zitten in hekwerk, boomtakken of voerhekken. Als een volgroeide hoorn daarbij (deels) afbreekt, hebben geiten gelijk – doordat de hoorn hol is – een open schedel, met alle ellende van dien. Gehoornde geiten kunnen hun verzorgers, kleine kinderen en andere dieren op een hobbyboerenerf bedoeld of onbedoeld verwonden met hun hoorns. Maar het belangrijkste nadeel van hoorns is dat de geiten elkaar kunnen verwonden. Er wordt vaak gedacht dat dat alleen in de intensieve geitenhouderij gebeurt, maar dat is niet zo. Geiten zijn zeer hiërarchisch ingesteld en zullen iedere dag opnieuw met kopstoten de dan geldende rangorde willen bepalen. Tussen gehoornde dieren is dat vrij onschuldig, net als tussen ongehoornde dieren. Maar tussen gehoornde en ongehoornde dieren is de strijd ongelijk en gevaarlijk.
Onthoornen heeft zeker ook nadelen. In de eerste plaats wordt de integriteit van het dier ermee aangetast. Daarnaast kan er pijn tijdens en na de ingreep optreden. En er kunnen zich complicaties voordoen, bijvoorbeeld niet goed genezende wonden, infecties, hoornwoekeringen en zelfs hersenschade. Het is niet bekend hoe vaak het misgaat.
Gerelateerde onderwerpen: Terug naar:
(1) Hobbygeitenhouders overtreden onthoornverbod, Levende Have jrg 7, augustus 2009
(2) www.geiten.org
U kunt zelf ook kennis toevoegen aan het kennisnetwerk. Klik op Kennisnetwerk voor meer informatie over de opzet en werkwijze. Geeft de Kennisbank geen antwoord op uw vraag, leg deze dan voor aan de Vraagbaak.
