Hoefbevangenheid bij paarden

_______________________________________________________________

Hoefbevangenheid of laminitis is een vrij veel voorkomende aandoening bij paarden, pony’s en ezels. Vooral pony’s en paarden van sobere rassen zijn gevoelig.

Bij een gezond paard bevindt zich het laatste deel van de voet, het hoefbeen, in de hoefschoen. Het hoefbeen is met de hoefschoen verbonden door de hoeflederhuid. Wanneer deze verbinding is aangetast, spreken we van hoefbevangenheid. Bij chronische hoefbevangenheid kantelt het hoefbeen of zakt het naar de zool.

In alle gevallen lijdt het dier hevige pijn. De voorbenen worden het vaakst aangetast, maar alleen de achterbenen of alle vier de benen tegelijk komt ook voor. Bij hoefbevangenheid zie je de typische stand waarbij het dier de achterbenen onder het lichaam en de voorbenen naar voren plaatst om de druk zoveel mogelijk te verlagen. Bij vroegtijdig inschakelen van de dierenarts kan deze, al of niet in samenwerking met een hoefsmid, veel ellende voorkomen en de aandoening goeddeels genezen.

Voeding is in meer dan de helft van de gevallen de directe oorzaak is van het optreden van hoefbevangenheid. Heel vaak hoor je of lees je dat een overmaat aan eiwit in de voeding de directe aanleiding is voor het ontstaan van de ziekte. Dit inzicht is echter al ruim tien jaar achterhaald. Een hoog aanbod aan suikers en zetmeel in de voeding is veel gevaarlijker. Een teveel aan suikers kan spelen bij het toedienen van krachtvoer, vooral wanneer het paard er teveel of teveel tegelijk van binnenkrijgt. Zie hierover de wiki Krachtvoer en hoefbevangenheid bij paarden. Maar een teveel aan suikers kan zeker ook spelen bij het aanbod van gras en hooi. Het fructaangehalte is hier de grootste boosdoener. Weidepaarden en paarden die alleen op hooi leven zijn dus zeker niet veilig voor hoefbevangenheid. Zie hierover de wiki’s Fructaangehalte in gras en hooi voor paarden en Fructaanindex voor paarden.

Ook overgewicht speelt een belangrijke rol. Overgewicht is geen directe oorzaak van hoefbevangenheid, maar het is wel zo dat een paard met overgewicht veel meer kans heeft op de aandoening. Er kunnen suikerziekteachtige verschijnselen optreden, die op zichzelf ook weer bijdragen aan het ontstaan van hoefbevangenheid.

Daarnaast zijn er nog veel andere factoren die direct aanleiding kunnen zijn voor het ontstaan van hoefbevangenheid, zoals te snelle voerovergangen, darmziekten, andere infectieziekten en baarmoederontsteking. Factoren die de gevoeligheid verhogen zijn bijvoorbeeld gebrek aan beweging, onregelmatige inspanningen en stress.

Vroeger werden hoefbevangen paarden standaard op stal gezet. Ook nu gebeurt dit nog vaak, omdat men een hoefbevangen paard niet in een malse en daarmee voor het dier gevaarlijke wei wil zetten. Het op stal staan bevordert de genezing echter niet, weten we inmiddels. De beste manier om opgebouwde suikers te verbranden is namelijk via beweging. Zet hoefbevangen dieren dus liever in een paddock of in een stal met vrije, grasloze uitloop. Als de gezondheid van het paard het toelaat, is een beetje (grond)werk met het paard ook heel goed. Paardenhouders melden een positief effect van hoefschoenen bij hoefbevangenheid. Deze schoenen zouden de pijn bij lopen verzachten.

Onderzoek heeft aangetoond dat vermindering van weidegang ter preventie van hoefbevangenheid niet erg effectief is. Paarden compenseren dit door in de periode dat ze wel in de wei staan, meer te grazen. (2)

Gerelateerde onderwerpen:

• Krachtvoer en hoefbevangenheid bij paarden
• Fructaangehalte in gras en hooi voor paarden
• Fructaanindex voor paarden
• Overgewicht bij paarden
• Graasmasker voor paarden

• Gezondheid van paarden
• Voeding van paarden 
• Algemeen overzicht paarden
• Homepage Landelijk Kennisnetwerk Levende Have

(1) Fructanen in gras grote boosdoener bij hoefbevangenheid, Levende Have februari 2006

(2) Changes in proportions of dry matter intakes by ponies with access to pasture and haylage for 3 and 20 hours per day respectively for six weeks.  J. Ince,A. Longland,C. J. Newbold,P. Harris.