Doelgroepen van een zorgboerderij

Zorgboerderijen stemmen hun aanbod af op een specifieke doelgroep, bijvoorbeeld kinderen met een verstandelijke beperking, langdurig werklozen of zorgbehoevende ouderen. Soms is er een mix tussen enkele doelgroepen. Een geslaagde match tussen het aanbod en de doelgroep van de boerderij is essentieel voor het welslagen van een zorgboerderij.

Globaal worden de volgende doelgroepen onderscheiden:

•  Jongeren en volwassenen met een verstandelijke en/of lichamelijke beperking. Dit is veruit de grootste doelgroep voor zorgboerderijen. De samenstelling is heel divers. Veelal richt een zorgboerderij zich dan ook op één meer specifieke doelgroep, bijvoorbeeld mensen met Down-syndroom, kinderen met autisme of volwassenen met niet-aangeboren hersenletsel.
• Ouderen, dementerende ouderen. Ook dit is een flinke doelgroep. Het aanbod van de boerderij is meestal gericht op ‘beleving’ en nauwelijks op ‘werk’. Ondersteuning bij de daginvullig staat centraal. Met de veranderende financiering van zorgboerderijen staat voor een deel van de ouderen de dagopvang op een zorgboerderij onder druk.
• Mensen met psychische problemen en/of burn-out. Deze groep werkt vaak op therapeutische basis op de boerderij. Regulier en fulltime werk is voor hen niet mogelijk, voor korte of langere duur. Op de zorgboerderij ontvangen zij werkzaamheden op maat, vaak met de bedoeling uiteindelijk weer naar regulier werk terug te kunnen keren.
• Jongeren uit het speciaal onderwijs (ZMOK/ZMLK) en jongeren die te maken hebben met Jeugdzorg. Meestal verrichten zij diverse eenvoudige werkzaamheden op de zorgboerderij, waarbij wordt geprobeerd gedragsproblematiek in goede banen te leiden. Ook wel arbeidstraining als voorbeeiding op regulier werk.
• Langdurig werklozen. Voor deze doelgroep zijn er leer-werktrajecten op de zorgboerderij die hen richting reguliere arbeid stimuleren.
• Ex-gedetineerden, verslaafden, ex-verslaafden. Deze groep maakt op de zorgboerderij een eerste stap richting herintegratie in de maatschappij, en ze worden voorbereid op normale werkdagen.
• Asielzoekers. Integratie en een zinvolle daginvulling staan centraal voor deze doelgroep.

Op veel zorgboerderijen komen meerdere doelgroepen samen, bijvoorbeeld dementerende ouderen en kinderen of verstandelijk gehandicapten en mensen met psychische problemen.

Proefperiode
Voor bijna iedereen die een beetje hulp, zorg of begeleiding nodig heeft is er dus wel een zorgboerderij te vinden. Dat betekent niet dat zij ook allemaal ‘geparkeerd’  kunnen worden op een zorgboerderij. De potentiële ‘hulpboer’ moet dat ook zelf nog wel zien zitten. Zo houdt lang niet elke gehandicapte van dieren, of van vieze kleren, om maar wat te noemen. Of er echt een match zal zijn tussen een deelnemer en een zorgboerderij die bij zijn profiel past, zal vaak pas blijken na een uitgebreide kennismaking en een proefperiode. Ook verslaglegging en tussentijdse evaluaties moeten steeds duidelijk maken wat er bereikt is en of de bezigheden op de zorgboerderij nog steeds passen bij de cliënt.

Beleving
Het kiezen van een doelgroep hangt nauw samen met het mogelijke aanbod van de zorgboerderij. Een zorgboerderij die gerund wordt door voormalige hobbydierhouders zal vaak op ‘beleving’ en begeleiding gericht zijn, en daarmee vooral op doelgroepen als (dementerende) ouderen of jongeren en volwassenen met een verstandelijke beperking. Mensen die in een re-integratietraject zitten, op weg naar een echte baan, zullen vaak meer baat hebben bij het meewerken op een groter en meer commercieel ingesteld agrarisch bedrijf.

Afstemming
Ook moet de begeleiding van de deelnemers passen bij het werk dat van hen verwacht wordt. Van een langdurig werkloze kan immers moeilijk verwacht worden dat hij uit zichzelf een strakke dagindeling hanteert, en van een ernstig verstandelijk beperkte jongere niet dat hij zelfstandig beesten kan voeren. Het is zinvol zich vooraf te verdiepen in de mogelijkheden en onmogelijkheden van bepaalde doelgroepen en/of individuele deelnemers, zodat boerderijwerk en het type deelnemer goed op elkaar kunnen worden afgestemd. Dat kan via ouders/familie, maar ook via cursussen. Zorgboeren die voorheen al met de gekozen doelgroep hebben gewerkt, hebben een grote voorsprong. Instanties die deelnemers aandragen bieden ook gegevens aan over hun dagelijks leven, wensen en eisen, kennis en ervaring, motivatie, mate van zelfstandigheid, lichamelijke en verstandelijke beperkingen, etc.