Q koorts bulletin mei 2009

Honderd mensen met Q-koorts in ziekenhuis    

Nederland telt medio mei 414 menselijke gevallen van Q-koorts. Dat meldt het RIVM. In een kwart van de gevallen leidde de besmetting tot een ziekenhuisopname. De besmettingen doen zich iets eerder voor dan in 2008, zegt arts-epidemioloog Jim van Steenbergen desgevraagd in een toelichting. Het aantal gevallen ligt ook iets hoger dan in 2008. ''Na alle maatregelen die we hebben voorgesteld raken we er enigszins gefrustreerd van.''

Het grote aantal besmettingen komt niet onverwacht, aldus Van Steenbergen. De vaccinatie van de geiten die de ziekte verspreiden is nog maar net op gang gekomen en de geiten die hebben gelammerd zijn niet gevaccineerd. Er hebben zich dus dit jaar opnieuw ten gevolge van de bacterie die Q-koorts veroorzaakt abortussen voorgedaan, waarbij besmet materiaal ondanks voorzorgsmaatregelen in de omgeving terecht is gekomen. Van Steenbergen voorspelt dat in week 21 het aantal besmettingen nog verder zal oplopen, om daarna weer enigszins af te zwakken. Er is namelijk ook een verband met het weer. April was mooi en droog. De bacterie kon zich makkelijk vanuit de geitenbedrijven via stofdeeltjes door de lucht verspreiden. De incubatietijd van twee tot drie weken verklaart waarom het aantal besmettingen bij mensen nu pas sterk is opgelopen.

De relatie met de intensieve geitenhouderij staat wat Van Steenbergen betreft buiten kijf. Er doet zich een concentratie voor van besmettingen in Brabant, waar enkele zeer grote geitenbedrijven zijn met 4000 tot 6000 geiten. ''Het zijn een heleboel bronnen met zieken in die omgeving.''Van Steenbergen spreekt van een ''bommetje''. Er kan op dit moment niet echt een bedrijf worden aangewezen als veroorzaker van de epidemie. In 2007 was er wel duidelijk een pluim vanuit een bedrijf met veel abortussen. Vorig jaar was de precieze herkomst al minder duidelijk en dat is dit jaar ook het geval, aldus Van Steenbergen.

Volgend jaar moet er een duidelijk effect zijn van de vaccinatie van herkauwers die in het zuiden van het land verplicht is op bedrijven, zorgboerderijen en kinderboerderijen. Er kan dan nog wel een na-ijleffect plaatshebben doordat de bacterie wel een jaar buiten het lichaam van een herkauwer kan overleven. Na twee of drie jaar moet het aantal besmettingen met Q-koorts ten gevolge van alle getroffen maatregelen fors zijn teruggedrongen, aldus Van Steenbergen. ''Blijkt dat niet het geval dan zullen we als maatschappij moeten zeggen of we dit acceptabel vinden of niet. Als we elk jaar meer dan duizend gevallen hebben dan is de grens toch wel in zicht. We zouden misschien de afstand tussen stallen en mensen moeten vergroten, hoewel we in Frankrijk zien dat de bacterie zich over enkele kilometers kunnen verspreiden. Zoveel ruimte hebben we in Nederland niet.''

Nu ook Q-koorts in zuiden van Utrecht
De menselijke besmettingen met Q-koorts komen nu ook voor in het zuidelijke gedeelte van de provincie Utrecht. Sinds ruim een week komen er meldingen binnen bij de GGD Midden-Nederland en de GG&GD Utrecht. In totaal gaat het inmiddels om 19 meldingen.

Momenteel onderzoeken de GGD’en en de Voedsel en Warenautoriteit (VWA)
waar de bron ligt van deze infecties, zo maakt de GGD Midden Nederland bekend. Algemeen wordt aangenomen dat de Q-koorts afkomstig is uit de intensieve geitenhouderij. ''De vraag is of de Q-koorts is overgewaaid uit Brabant of ontstaan is in de provincie. Wel is het opvallend dat alle meldingen voornamelijk uit het zuidelijke deel van de provincie komen. De patiënten zijn afkomstig uit de gemeenten Houten, Utrecht, Veenendaal, Nieuwegein en Lopik.''
Het gedeelte van Utrecht waar zich de besmettingen voordoen, valt binnen het vaccinatiegebied dat voor Q-koorts is ingesteld.

Overzicht menselijke besmettingen met Q-koorts