Q-koorts bulletin juli 2009

Landelijke vaccinatie Q-koorts in 2010
In 2010 komt er een landelijke vaccinatiecampagne tegen Q-koorts. Dat heeft landbouwminister Verburg onlangs bekend gemaakt. De extra doses vaccin die dit jaar nog beschikbaar komen, zijn vooral bedoeld voor vrijwillige vaccinatie in de provincies Utrecht, Limburg, Overijssel en delen van Gelderland.

Verburg bracht een werkbezoek aan Schaijk, samen met haar collega Ab Klink (volksgezondheid), om haar bezorgdheid te delen met plaatselijke bestuurders, gezondheidswerkers en de pers. Ook sprak zij met een patient die Q-koorts heeft opgelopen.
Vaccinatie van geiten en schapen is ingezet om Q-koorts te bestrijden. Desondanks breidt de epidemie zich snel uit. Er zijn inmiddels 1700 mensen ziek geworden. Algemeen wordt verwacht dat dit jaar het aantal patienten zal oplopen tot 2000 en dat ook volgend jaar zich menselijke besmettingen zullen voordoen. De bacterie is wijd verspreid in de omgeving en kan daar geruime tijd overleven.
In een groot deel van het zuiden van het land moeten bedrijven met melkgeiten en melkschapen, kinderboerderijen en zorgboerderijen sinds dit jaar verplicht vaccineren. Verburg heeft nu 100.000 doses extra aangekocht voor vrijwillige vaccinatie in het zuiden en overige genoemde provincies.

Dekking uitstellen
De extra doses worden in oktober geleverd. De meeste dieren zijn dan al gedekt, terwijl het vaccin niet aan gedekte schapen en geiten mag worden toegediend. ''De animo is echter groot, dus ik verwacht dat houders bereid zullen zijn de dekking uit te stellen'', aldus Verburg.

In 2010 zal niet alleen de huidige vaccinproducent Ceva entstof leveren, maar dan komen er ook andere vaccinproducenten met hun product op de markt. Verburg gaf desgevraagd aan dat zij in overleg met de houders wil overleggen of het vaccin op vrijwillige dan wel verplichte basis zal worden toegediend.

Extra maatregelen
Jos van de Sande van de GGD Brabant drong aan op extra maatregelen, bovernop de verplichte vaccinatie en allerlei hygieneregels en mestregels voor de bedrijven. Hij doelde daarbij op een betere opsporing van besmette dieren, een uitbreiding van de meldingsplicht van abortussen (grens ligt nu bij 5 procent abortussen), het dicht maken van de geitenstallen (de bacterie verspreidt zich vooral via de lucht) en transportmaatregelen. ''De bacterie verspreidt zich over heel Nederland'', aldus Van de Sande. Hij stelde voor te komen tot een pakket van maatregelen in het deel van Brabant waar zich de meeste gevallen voordoen en daar alle geitenstallen als besmet te beschouwen. In het huidige vaccinatie gebied bevinden zich 181 bedrijven met melkgeiten.

Zowel Klink als Verburg gaan de effectiviteit van de voorgestelde maatregelen nader bekijken. Ton van Hoof (LTO) verklaarde dat het dicht maken van geitenstallen moeilijk uitvoerbaar is. ''Dat zou heel slecht zijn voor de dieren. Maar we willen wel kijken naar mogelijkheden om delen van de stal af te sluiten, afhankelijk van de windrichting. Op die manier kun je doortochten beperken.'' Van Hoof vindt dat geitenhouders die tot nu toe niet hebben meegewerkt aan vaccinatie in het zuiden, per direct bezoek moeten krijgen van de AID. Het zou gaan om 14 van de 181 bedrijven. (Jinke Hesterman)

Q-koortsbacterie kan 60 kilometer overbruggen
De Q-koortsbacterie kan zich via de lucht verspreiden over afstanden tot 60 kilometer. De bacterie Coxiella burnetii die de ziekte veroorzaakt kan maanden tot jaren overleven in stof of zand. Door verwaaiing kan de bacterie in de lucht komen. Op die manier kan de bacterie afhankelijk van de weersomstandigheden kilometers worden verspreid. Dat meldt het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). De besmetting van een mens met Q-koorts zegt daarom weinig of niets over de herkomst van de bacterie. Bron: RIVM

Bacterie Q-koorts kan voorkomen in rauwmelkse producten
De Q-koortsbacterie zou voor kunnen komen in rauwmelkse producten, zoals in kaasjes, ongaar vlees en rauwe melk. Dat meldt het Voedingscentrum. Volgens het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) is de overdracht van de bacterie via de consumptie van dierlijke producten overigens zeer zeldzaam. Desondanks geeft het Voedingscentrum uit voorzorg enkele richtlijnen.
Het vlees van dieren met Q-koorts mag niet verkocht worden, maar het is denkbaar dat de diagnose niet op tijd wordt gesteld. Dieren worden er namelijk niet altijd ziek van. Hoe dan ook is het verstandig om vlees altijd goed te verhitten. Zo wordt ook besmetting met listeria, salmonella en andere ziekmakende bacteriën voorkomen. Dit advies is nog dringender voor zwangere vrouwen, ouderen en mensen met een lage weerstand. Bron: Voedingscentrum

Kaart met gegevens over menselijke besmettingen

Bijlage	Grootte
Besmette geitenbedrijven.jpg	1.13 MB